Strona główna<<<    Co wpływa na atmosferę w domu i w pracy?<<<

Wentylacja i klimatyzacja

Według WHO system wentylacyjny i urządzenia chłodzące powietrze to ważne źródło grzybów i pleśni z mykotoksynami, oraz znaczące źródło bakterii i wirusów z endotoksynami.
Każdy element wyposażenia systemu wentylacyjno-klimatyzacyjnego może stworzyć dogodne warunki dla rozwoju mikroorganizmów chorobotwórczych, a w szczególności:

Chłodnice powietrza. Kiedy w pomieszczeniach pojawiają się problemy z jakością powietrza, często jest to skorelowane z wysoką koncentracją bioaerozolu (mikroorganizmy i ich części zawieszone w powietrzu) za chłodnicami powietrza. Zwłaszcza zaraz po uruchomieniu instalacji obserwowano przemieszczanie się zarodników grzybów pleśniowych takich jak: Penicillum, Cladosporium, Aspergillus. Były one transportowane razem z powietrzem do pomieszczeń. Urządzenia te pozostawione samym sobie bez czyszczenia i skutecznej trwałej dezynfekcji powodować będą pojawianie się zanieczyszczeń wewnątrz pomieszczeń.
Odkraplacze, odwadniacze, zasyfonowania i studzienki kanalizacyjne. W stojącej wodzie mogą gromadzić się zanieczyszczenia mikrobiologiczne i pyłowe, które stają się przyczyną zapychania odkraplaczy i zasyfonowań. Woda z nagromadzonymi zanieczyszczeniami stanowi bardzo poważne źródło mikrobiologicznych zanieczyszczeń powietrza wewnętrznego. W klimatyzowanych pomieszczeniach wykryto m. in. Sporobolomyces, Itersonilia – pleśnie pochodzące z wody w komorze zraszania. W normalnie działających studzienkach kanalizacyjnych woda może być rozpylana w wyniku wybijania jej pod wysokim ciśnieniem oraz w wyniku wystąpienia silnego przepływu powietrza w otwartych systemach spustowych. Zanieczyszczona woda jest źródłem nieprzyjemnych zapachów także w przypadku, gdy rozpylone kropelki wody nie dostają się do powietrza wentylacyjnego. Podczas przeprowadzenia trzech odrębnych pomiarów, stwierdzono pojawienie się substancji zapachowych wytworzonych przez bakterie rozwijające się w wodzie kondensacyjnej. Jednocześnie zidentyfikowano dwa rodzaje lotnych związków organicznych: kwas 2-metylopropiolowy i 1-butoksy-2-propanol, związane z występowaniem bakterii.

Filtry. Wyniki licznych badań potwierdziły, że w warunkach dostatecznej wilgotności na filtrach powietrza pojawiają się zanieczyszczenia mikrobiologiczne. W powietrzu przechodzącym przez filtr cząstki bioaerozolu są wytrącane i osadzają się na jego powierzchni, w wyniku czego filtr może ulec degradacji. Rozwój kolonii mikroorganizmów na powierzchni filtrów powoduje zapychanie materiału i zmniejszenie skuteczności filtracji oraz czasu efektywnej pracy filtrów. Badania dowodzą, że na filtrach doskonale rozwijają się grzyby, szczególnie Penicillium oraz bakterie wydzielające lotne związki organiczne takie jak: etanol, aceton, keton metylowy i etylowy, dwusiarczek dwumetylu, trójsiarczek dwumetylu, indol, krezol, fenol. Problem z filtrami wynika głównie z niewłaściwej ich konserwacji. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest ciągłe stosowanie czynnika biobójczego zapobiegającego namnażaniu się mikroorganizmów na powierzchni filtra, np. promieniowania UV-C.
Izolacje cieplne i akustyczne. W odpowiednich warunkach niektóre materiały stosowane jako izolacje cieplne i akustyczne mogą stanowić podłoże dla rozwoju mikroorganizmów. Niejednokrotnie znajdowano skupiska mikroorganizmów w porowatych materiałach okładzinowych central klimatyzacyjnych, przewodach i skrzynkach rozprężnych nawiewników. Pojawienie się zanieczyszczeń mikrobiologicznych jest bardziej prawdopodobne w przypadku higroskopijnych materiałów izolacyjnych lub w przypadku ich zabrudzenia.
W roku 2000 przeprowadzono pomiary zanieczyszczeń mikrobiologicznych powietrza jednym ze szpitali w Warszawie. Wyniki wykazały, że tłumiki hałasu wykonane z płyt z wełny szklanej są źródłem zanieczyszczenia mikrobiologicznego powietrza wewnętrznego zarówno zimą jak i latem. Potwierdziły one fakt, że tłumiki hałasu mogą być wtórnym źródłem zanieczyszczeń powietrza pleśniami, drożdżami oraz że powodują one wzrost ogólnej liczby bakterii (pigmentowych, sporowych, hemolizujących, bakterii z rodzaju Shigella i Salmonella, paciorkowców zieleniejących). Badania, o których mowa potwierdziły konieczność stałego dbania o czystość mikrobiologiczną tłumików hałasu.

Powierzchnie przewodów. Wnętrze przewodów wentylacyjnych wraz z upływem czasu pokrywa się coraz grubszą warstwą pyłu, który praktycznie zawsze zawiera cząstki organiczne. Stanowi on doskonałe podłoże do rozwoju wszelkiego rodzaju mikroorganizmów. Bardzo ważne jest utrzymywanie przewodów w dobrym
stanie higienicznym. Można to osiągnąć poprzez odpowiednie przeprowadzenie czyszczenia przewodów oraz stosując trwałą dezynfekcję promieniami UV-C.

Nawilżacze i komory zraszania. Zanieczyszczenie mikrobiologiczne może pojawić się w zbiornikach wody i studzienkach kanalizacyjnych. Zjawisko to występuje szczególnie wtedy, gdy stosuję się wodę w obiegu zamkniętym lub w przypadku wanien komór zraszania z wodą stojącą. Podczas rozpylania chłodnej zanieczyszczonej wody może powstawać bioaerozol zawierający drobnoustroje chorobotwórcze. W przypadku wytwarzania nadmiernej ilości wilgoci np. w wyniku złego funkcjonowania nawilżaczy lub w przypadku występowania nieszczelności, rozwój mikroorganizmów można zaobserwować na elementach instalacji znajdujących się za nimi (zgodnie z kierunkiem przepływu powietrza), np. na wymiennikach ciepła i okładzinie przewodów. Bioaerozol ten może być odpowiedzialny za pojawienie się wśród użytkowników choroby o nazwie „gorączka nawilżaczy" oraz zapalenia płuc. Istnieją badania, które wykazały wystąpienie problemów zdrowotnych związanych z układem oddechowym użytkowników pomieszczeń spowodowanych przez promieniowce termofilne pochodzące z wierzy chłodniczej, a pojawiające się przy rozpylaniu zimnej wody z miejskiego systemu wodociągów.
Obrotowe wymienniki do odzysku ciepła. Liczne prace badawcze dowodzą, że wymienniki ciepła mogą przenosić lotne związki organiczne i powodować zanieczyszczenie powietrza wewnętrznego. Zanieczyszczenie, zarówno powietrza usuwanego z pomieszczenia jak i powietrza zewnętrznego sprzyja zarastaniu kanalików w masie akumulacyjnej, obniżając efektywność odzyskiwania energii cieplnej lub chłodniczej. W przypadku stosowania higroskopijnych regeneracyjnych wymienników ciepła należy zwrócić uwagę na gromadzenie się i rozwoj mikroorganizmów w zawilgoconej masie akumulacyjnej, przekazywanych później uzdatnianemu powietrzu. Innym niekorzystnym zjawiskiem jest możliwość przepływu niewielkich ilości powietrza. Jeżeli nastąpiłby przeciek powietrza usuwanego do powietrza zewnętrznego, należy pamiętać, że przed wymiennikiem po stronie powietrza usuwanego zawsze jest umieszczany filtr powietrza, który powoduje częściowe oczyszczanie powietrza. Stosowanie wymienników ciepła wysokiej jakości, sprawdzonych producentów, oraz doposażenie wymienników w lampy UV-C, skutecznie eliminuje problem ich zanieczyszczeń.
Wieże chłodnicze. Zagadnienia związane z powodowaniem zanieczyszczeń powietrza wewnętrznego przez wierze chłodnicze zostały bardzo dobrze opisane. Szczególnie te związane z pojawianie się tzw. Choroby Legionistów (Legionelloza) oraz Gorączki Pontiac. Bioaerozol z wież chłodniczych może wydostawać się przez obejścia oraz przepustnice i przedostawać się do instalacji klimatyzacyjnych przez blisko położone czerpnie powietrza.
Preparaty czyszczące i biocydy. W tym przypadku nie ma zagrożenia zanieczyszczeniami mikrobiologicznymi, ponieważ preparaty te służą ich eliminacji. Zagrożenie ze strony tych środków polega na powstawaniu aerozoli i lotnych związków organicznych, włącznie z toksycznymi związkami chloru oraz substancjami antybakteryjnymi (np. preparaty wybielające, alkohole, związki fenolowe, aldehydy i jodofory). Substancje dezodorujące stosowane w celu maskowania nieprzyjemnych zapachów emitowanych przez np. filtry powietrza uwalniają do powietrza wentylacyjnego lotne związki organiczne, które mogą być dezaktywowane za pomocą promieniowania ultrafioletowego.

 

Zdolność akumulacji zanieczyszczeń w systemie nawiewnym
Zdolność akumulacji zanieczyszczeń Element instalacji nawiewnej

Wysoka

Przesłony wlotowe
Przewody i plenum powietrza wlotowego
Centrala klimatyzacyjna
Wymienniki ciepła, szczególnie pracujące na mokro
Nawilżacze i elementy z nimi związane
Konwektory wentylatorowe
Klapy przeciwpożarowe
Izolacja wewnętrzna
Przestrzeń stropu podwieszonego (plenum) oraz podwójnej podłogi, pełniąca funkcję przewodów wentylacyjnych
Urządzenia indukcyjne
Filtry


Średnia 

 Wszystkie elementy sieci przewodów, m. in:
• łopatki obrotowe
• przepustnice
• czujniki
• tłumiki
Skrzynki i urządzenia końcowe instalacji ze zmiennym strumieniem powietrza (VAV)
Przewody elastyczne
Pozostałe skrzynki końcowe instalacji
Przewody poziome
Anemostaty, kratki i inne nawiewniki
 Niska Przewody pionowe
Loyd S.R., Guidance to the Standard Specification for Ventilation Hygiene, BSRIA, 1997  

 

Zdolność akumulacji zanieczyszczeń w systemie recyrkulacyjnym i wywiewnym
Zdolność akumulacji zanieczyszczeń Element instalacji

Wysoka

Przewody wywiewne/plenum
Wentylatory
Przepustnice powietrza wywiewanego
Przyłączenia kratek wywiewnych
Kratki wywiewne
Filtry


Średnia 

Wszystkie elementy sieci przewodów, m. in:
• łopatki obrotowe
• czujniki
• tłumiki
Pionowe i poziome przewody
Przewody elastyczne
Przestrzeń podwójnej podłogi
Plenum powietrza recyrkulacyjnego
Loyd S.R., Guidance to the Standard Specification for Ventilation Hygiene, BSRIA, 1997  

 

Zdolność akumulacji zanieczyszczeń w kuchennym systemie wyciągowym
Zdolność akumulacji zanieczyszczeń Element instalacji nawiewnej

Wysoka

Filtry
Okapy wyciągowe (zarówno ich powierzchnie wewnętrzne, jak i zewnętrzne
Zespoły wentylatorowe
Klapy przeciwpożarowe
Tłuszczowniki odprowadzające tłuszcz z okapów
Średnia   
Loyd S.R., Guidance to the Standard Specification for Ventilation Hygiene, BSRIA, 1997  

 

Powietrze zwenętrzne
02. Wentylacja i klimatyzacja
03. Powietrze wewnętrzne

RussianRUEnglish (UK)PolishPL